Wie Denemarken zegt, denkt al snel aan Kopenhagen, Aarhus, Legoland of de lange stranden van Jutland. Maar er is een streek die wat mij betreft meer aandacht verdient: Kystlandet. Kystlandet, Kustland in het Nederlands, is de regio grofweg tussen de stad Aarhus en de stad Vejle, gelegen aan de oostkust van Jutland. Hier vind je een combinatie van kust, stranden, kleine eilanden, fjorden, Gudenå (de langste rivier van Denemarken) en leuke plaatsen voor een tussenstop of overnachting. Ik deel graag mijn ontdekkingen en tips met je voor je vakantie in Kystlandet.
Over Kystlandet
Ik hou van Jutland. Waar je ook gaat, de kust, zee en stranden zijn altijd dichtbij. Zo ook in de regio Kystlandet. Of je nu een van de grotere plaatsen of steden bezoekt of gaat wandelen en fietsen, je staat binnen een mum van tijd weer aan zee. Waar het licht net anders is, de weidsheid overdonderend en de stilte soms oorverdovend stil.
Je bevindt je in Kystlandet in een stukje Denemarken dat minder bekend is dan de westkust, maar juist daardoor interessant. Hier geen grote badplaatsen of drukke toeristische trekpleisters, maar onverwachte ontdekkingen die misschien zelfs meer indruk maken. Kystlandet omvat de omgeving van Horsens, Odder en Juelsminde en strekt zich uit vanaf de kust tot het landschap rond de Gudenå. Je vindt hier maar liefst 266 kilometer kust, met drie fjorden, vier eilanden en de Gudenå als belangrijkste rivier. Een mooie kustweg, een kleine haven met leuke terrassen, een eiland waar de tijd lijkt stil te staan, een goed restaurant, een wandelroute door het bos of ineens een uitzicht over een fjord. Dat alles samen is de charme van Kystlandet!
Bezoek creatief Horsens
Ik begon mijn bezoek aan Kystlandet in Horsens, de grootste stad van de regio en een stad met een maritieme en industriële geschiedenis. Bekend om de voormalige gevangenis, FÆNGSLET, waar nu een cultureel centrum en een museum te vinden zijn. Leuk om door de oude cellen te lopen, maar ga vooral ook de straat op in Horsens. Het is een levendige plaats, met een mooie winkelstraat, goede restaurants en creatieve initiatieven.
Je leert de stad goed kennen tijdens de Streetart Safari door Horsens. Ben je op een woensdag in Horsens, doe als de locals en start je dag met een kopje koffie op straat. Om precies te zijn bij Linda van Ons Dagskaffe aan de Nørregade in Horsens. Op woensdagochtend staat Linda van 07.30 uur tot 22.00 uur met haar koffiekarretje op straat. Haar koffiekar is uitgegroeid tot een sociale ontmoetingsplaats. Inwoners en voorbijgangers komen niet alleen voor haar lekkere koffie, ze blijven vervolgens uren hangen om bij te praten met wat inmiddels vrienden zijn geworden. Weer of geen weer, Linda regelt paraplu’s en warme dekens om zo het hele jaar door het wekelijkse koffiemomentje te kunnen zijn. Zo’n leuk initiatief!
Zorg dat je op pad gaat met de Streetart Map, verkrijgbaar op verschillende plekken in de stad waaronder het Horsens Kunstmuseum. Het museum richt zich op moderne en hedendaagse kunst en ligt aan de rand van het centrum. Het is een leuk begin- of eindpunt van je stadswandeling. In het Horsens Kunstmuseum zit Café Ella, waar je kunt starten met een kop koffie of, wanneer je stevig doorgewandeld hebt, kunt eindigen met lunch. Probeer dan de bekroonde ‘bøfsandwich’, maar alleen als je stevige trek hebt!
Horsens heeft verrassend veel streetart. Het is een kunstproject dat de afgelopen tien jaar steeds verder is uitgebreid. De gemeente Horsens en het Horsens Kunstmuseum nodigden lokale, Deense én internationale kunstenaars uit om kale gevels en plekken in de binnenstad van kleur te voorzien. Inmiddels zijn er meer dan 50 gevelschilderingen en installaties gerealiseerd. De route op de kaart loopt langs de meeste werken, bij elk werk kun je een QR code scannen om het verhaal achter de muurschildering te lezen. Op de website van MÆRK Byen staat bovendien een digitale kaart waarmee je van het ene werk naar het volgende kunt lopen.
Neem de tijd voor de stad en wandel ook richting de haven. Aan het water is een nieuw havengebied ontstaan, een moderne wijk met restaurants, wandelmogelijkheden en ruimte om buiten te zitten of een plons te wagen.
Leuke en lekkere adressen in Horsens
Wanneer je een stadswandeling door Horsens maakt, kom je langs een aantal adressen waar je je wandeling graag voor onderbreekt. Ook voor lunch en diner zitten er een paar leuke en goede restaurants. Mijn tips:
- Breng een bezoek aan Haandlavet, een winkeltje aan de Hestedamsgade waar ambachtelijke snoepjes worden gemaakt. Proef de traditionele lakritz of de smaak van de Koning van Denemarken.
- In een van de leuke zijstraten van de Søndergade (de breedste autovrije winkelstraat van Denemarken) ligt de keramiekwerkplaats en winkel van Aage Würts.
- Mijn favoriete plekje in Horsens? Spisekammeret! Is het een cafeetje of een winkeltje? Dit plekje aan de Thonbogade is een plekje voor lekkerbekken. Loop er binnen voor thee en taart, koop er lokale en Deense lekkernijen voor thuis, je servies aanvullen? Ook dat kan!
- Restaurant Eydes bevindt zich in de historische kelders van het Jørgensens Hotel, ideaal dus om te dineren én blijven logeren. De kelders van het barokke herenhuis Det Lichtenbergske Palæ zijn van oudsher al ingericht als horeca gelegenheid. Ooit zat hier de wijnhandel van Ewald Eyde; aan hem dankt het restaurant zijn naam. Er is een wisselende seizoensmenu van drie of vier gangen, naast à-la-cartegerechten. Eydes oogt een beetje klassiek, de kaart is eigentijds.
- Dolly’s is een restaurant op een historische plek bij de nieuwe haven Jernlageret. Het is een favoriete plek bij de locals. Waarom? Dolly’s is toegankelijk, gezellig en op de kaart staan Deense klassiekers. Van heinde en ver komen bezoekers voor de stegt flæsk med persillesovs (knapperig gebakken buikspek met peterseliesaus).
Horsens Fjord en eilanden voor de kust
Vanuit Horsens ben je snel bij Horsens Fjord. Daar begint een heel andere wereld. Kystlandet is niet alleen een kustbestemming. Horsens Fjord loopt diep het land in, tot aan Horsens. Het is, wat mij betreft, een must see tijdens je bezoek aan deze regio met kleine havens, bossen, stranden en eilandjes.
Rondom het fjord lopen diverse wandel- en fietsroutes. Een bijzondere route is de Fjordminoen, een wandelroute van 59 kilometer. Onderweg kom je langs stranden, bossen, kleine havens en eilanden. Je kunt de route dus ook combineren met een stukje eilandhoppen. Wil je Kystlandet liever met de fiets ontdekken, kies dan voor de ronde van 52 kilometer rond Horsens Fjord, de Regional Cykelrute 87. Je kunt de route starten in Horsens en volgt vanaf daar de blauwe bordjes met nummer 87. Het landschap verandert voortdurend. Vanuit Horsens fiets je eerst langs het water en door de groene omgeving van Stensballe. Daarna volgen bossen, stranden en akkers. Verderop wordt het landschap heuvelachtiger, met mooie uitzichten over de fjord. Hier ligt ook een van mijn favoriete stukken van de route. Smalle wegen slingeren hier heuvel op en heuvel af.
Wat deze fietsroute zo leuk maakt? De eilanden voor de kust van Kystlandet!
• Hjarnø (waar je een koffiestop moet plannen bij Det Grafiske Magasin)
• Alrø (bereikbaar via een dam)
• Tunø (een autovrij eiland)
• Endelave (bekend om de konijnen en wandelroutes)
Tijdens de ronde rondom Horsens Fjord kom je over Alrø en Hjarnø. Ik bezocht Alrø en heb al bedacht dat ik de volgende keer ga eilandhoppen. Hier ben je echt weg van alles en iedereen! Alrø is via een dijk met het vasteland verbonden. Over een smalle weg langs enkele idyllische boerderijen rijd je naar het einde van het eiland. Onderweg passeer je een leuke koffiecaravan met een klein terras in het gras. Vanaf het einde van de ‘wereld’ kun je aan het einde van een lange steiger wachten op het pontje (of even een frisse duik nemen). Tijdens de zomermaanden vaart er een fietspontje naar Hjarnø. Let goed op de tijden, zodat je daar tijdens je fietstocht rekening mee kunt houden. Vanaf Hjarnø gaat er regelmatig een pont terug naar het vasteland, waar je je ronde vervolgt tot aan Horsens.
Onderweg in Kystlandet
En dan is er nog meer leuks te ontdekken! Kystlandet heeft verrassend mooie stranden. Vooral aan de Odderkysten, tussen Norsminde en Hou, vind je lange zandstranden en kleine badplaatsen zoals Saksild, Norsminde en Hou. Ga op pad vanuit Horsens, kies voor kleine landweggetjes, volg een stuk van de landelijke Margriet route en ontdek zo spontaan de leukste plekjes.
Kystlandet heeft veel leuke lokale adressen. Je vindt verspreid in de regio boerderijwinkels, lokale producten en restaurants waar met ingrediënten uit de omgeving wordt gewerkt. Op de Food Map van Kystlandet staan onder andere boerderijwinkels met groenten, kaas, vlees, brood, cider en andere lokale producten. Een paar adressen van de Food Map:
- Dit adres mag je zeker niet missen: Fru Møllers Mølleri bij Odder. Dit is geen gewone boerderijwinkel, maar een bijzonder plekje met een bakkerij, gårdbutik, slagerij, deli, restaurant en een barn vol keramiek van regionale keramisten. Graan van eigen boerderij wordt gemalen in de eigen graanmolen. In de bakkerij worden daar onder meer het brood, de taarten en koekjes van gemaakt. Bij de slagerij vind je een ruime keuze aan vlees, charcuterie en zelfgemaakte worsten. In de deli kun je terecht voor koffie, broodjes, burgers en iets lekkers voor onderweg. Allemaal op een prachtige Deense boerderij die in the middle of nowhere ligt. Je kijkt je ogen hier uit, want zodra de boerderij opent, komen bezoekers van ver aanrijden om hier boodschappen te doen.
- Combineer Fru Møllers Mølleri met een bezoek aan GROFT in Saksild. GROFT is veel meer dan een bakkerij. In het oude zuivelfabriekje van Saksild vind je de surdejsbageri (zuurdesem bakkerij), een café en winkel. De inrichting is eenvoudig (en daarom zo leuk): de oorspronkelijke witte wandtegels en terracotta vloeren van de oude fabriek zijn behouden. Van vrijdag tot en met zondag ben je welkom in het café voor koffie, vers brood of iets anders lekkers uit de bakkerij.
- Wanneer je naar de kust rijdt, kom je bij Hou. Hier aan de jachthaven ligt KØST, met een mooi terras met zicht op de (zeil)boten in het haventje. Het restaurant is een moderne versie van het klassieke Deense havnecafé, waar je komt voor vis en schaal- en schelpdieren. Denk aan handgepelde garnalen, gerookte vis en zalm op Deens smørrebrød. Je kunt er lunchen of dineren, maar ook verse vis en andere lekkernijen meenemen. Leuk als je een vakantiehuisje in de buurt hebt gereserveerd.
- Aan de zuidkant van Horsens Fjord ligt Det Kreative Gartneri, in het gehucht Stouby. Een tuincentrum met een kleine inspiratietuin en een inspirerende winkel vol bloemen, planten, woonaccessoires, cadeaus en heerlijke (Deense) specialiteiten.
- Rijd je nog zuidelijker dan kom je aan bij Vejle Fjord. Hier verandert het landschap van Kystlandet, het is er heuvelachtiger, ruiger langs de kust en bebost. Aan die kust ligt, verstopt in de bossen, Hotel Vejle Fjord, een klassiek wellness en kuurhotel met een grote tuin die grenst aan zee. Wandel door de tuin en het bos naar zee, naar Træskohage vuurtoren. Deze witte vuurtoren is te beklimmen en geeft je prachtig zicht over het fjord en de kustlijn.
N.B Voor alle genoemde adressen geldt: let op de openingstijden!
Overnachten in Kystlandet
De rust van Kystlandet, de landschappen, de kleine en grote ontdekkingen: neem er de tijd voor. Blijf een paar nachten slapen in deze regio. Deze adressen gaan je zeker bevallen:
- Jørgensens Hotel: Midden in de winkelstraat (voetgangerszone) van Horsens staat een gebouw dat je niet snel over het hoofd ziet. Het is het oude stadspaleis, waar nu Jørgensens Hotel is gevestigd. Na een grote restauratie in 2018 kreeg het hotel zijn oude grandeur terug. Het resultaat: een boutique hotel met mooie kamers, een restaurant in de kelders (Eydes), een wijnbar en prachtige historische vertrekken. Ik verbleef er twee nachten, dineerde in het Eydes restaurant en vond het heerlijk dat alle leuke adressen op loopafstand van het hotel liggen.
Logeer je liever buiten de stad:
- Borre Knob Fjordhotel – kleinschalig hotel direct aan het water bij Horsens Fjord
- Rebellegaard – een karakteristieke boerderij op het Deense platteland, met stijlvol en eigentijds ingerichte kamers
- Of huur een vakantiehuis aan zee, zoals bijvoorbeeld dit huis bij Saksild Strand of dit knusse huisje bij Odder aan zee >
Voor meer tips en informatie:
neem een kijkje op de website van Kystlandet >
Hoe combineer je Kystlandet met de rest van Denemarken?
Mijn tip? Kies Kystlandet niet als losse bestemming voor één week als je voor het eerst naar Denemarken gaat. Maar maak de regio onderdeel van een rondreis door Jutland of combineer je verblijf met een paar dagen op Funen.
- Begin bijvoorbeeld in Aarhus. Een paar dagen genieten van de stad, de restaurants en design en daarna richting Kystlandet. Vanuit Aarhus rijd je zo naar de kust bij Norsminde, Saksild en Hou. Verblijf een paar dagen in Horsens en ga vanuit de stad op pad.
- Ook het Hart van Jutland en de omgeving van Vejle passen goed bij een vakantie in Kystlandet. Ga op pad rond het Vejle Fjord en verblijf in Vejle.
- Van daaruit kun je eenvoudig doorreizen naar Sønderjylland, Zuid-Jutland.
